Lug'at
Platformada ishlatiladigan AI va prompt sohasi terminlarining o'zbekcha izohi.
AI agentSizga faqat javob yozib qo'ymasdan, topshirilgan vazifani boshidan oxirigacha o'zi bajaradigan AI turi.
AI coding agentOddiy suhbatdan farqli o'laroq, kod yozib qolmasdan haqiqiy faylni o'zi yaratadigan va ishga tushiradigan AI vositasi (masalan Claude Code).
APIIkki dastur bir-biri bilan "gaplashishi" uchun ishlatiladigan standart yo'l - masalan sizning dasturingiz AI modeliga to'g'ridan-to'g'ri murojaat qilishi uchun.
ArtifactsTerminal ochmasdan, bitta suhbat ichida darhol ishlaydigan kichik veb-vosita (masalan hisoblagich) yaratib beradigan Claude imkoniyati.
BackendFoydalanuvchiga ko'rinmaydigan, lekin ma'lumotlarni saqlash, qayta ishlash va Frontend'ga jo'natish bilan shug'ullanadigan qism.
BranchAsosiy koddan ajralib, unga ta'sir qilmasdan yangi narsani sinab ko'rish uchun ochiladigan alohida ish yo'nalishi.
BugDasturdagi, kutilmagan yoki noto'g'ri natijaga olib keladigan xatolik.
Chain-of-thoughtAI dan to'g'ridan-to'g'ri javob emas, avval fikrlash jarayonini qadam-baqadam yozib chiqishni so'rash.
ChatbotSiz bilan yozishib, faqat matn bilan javob beradigan, lekin sizning o'rningizga hech qanday amal bajarmaydigan oddiy AI suhbat rejimi.
CommitFayllardagi o'zgarishlarni Git tarixiga "saqlash" amali - har bir commit alohida, nomlangan bosqich hisoblanadi.
ConnectorsGmail, Google Drive kabi xizmatlaringizni AI ga bir marta ulab, keyin har safar fayl yuklamasdan jonli ma'lumotdan foydalanish imkoniyati.
Context EngineeringAI agentga nima so'rashdan tashqari, unga aynan qancha va qaysi ma'lumotni ko'rsatishni to'g'ri tanlash san'ati.
Context windowAI bir vaqtning o'zida "eslab turadigan" va e'tiborga oladigan matn hajmining chegarasi.
Custom InstructionsKim ekaningiz va qanday ohangda javob olishni xohlashingizni bir marta yozib qo'yish - shundan keyin har suhbatda AI buni avtomatik hisobga oladi.
DatabaseIlova ishlatadigan barcha ma'lumotlar (foydalanuvchilar, buyurtmalar, matnlar) tartibli saqlanadigan joy.
DebugBug'ning aynan qayerda va nima sababdan yuz berayotganini topib, uni tuzatish jarayoni.
Deep ResearchAI ning internetni real vaqtda qidirib, har bir da'vo yonida manba havolasini ko'rsatadigan tadqiqot rejimi.
DeployO'zingiz yaratgan sahifa yoki vositani faqat sizning kompyuteringizda emas, istalgan odam ochib ko'ra oladigan internet manziliga chiqarish.
Environment variableParol yoki API kalit kabi maxfiy ma'lumotni to'g'ridan-to'g'ri kod ichiga yozmasdan, alohida, xavfsizroq joyda saqlash usuli.
Few-shot promptingKerakli uslubni so'z bilan tasvirlash o'rniga, o'zingizga yoqqan tayyor matnni AI ga misol sifatida ko'rsatish.
Fine-tuningTayyor AI modelini maxsus namunalar bilan qo'shimcha "o'qitib", muayyan vazifaga yoki uslubga moslashtirish.
Foundation modelBoshqa ko'plab AI mahsulot va xizmatlarning "poydevori" bo'lib xizmat qiladigan, juda katta hajmdagi ma'lumot bilan o'qitilgan asosiy AI model.
FrameworkDasturni noldan yozmaslik uchun, tez-tez kerak bo'ladigan qismlarni oldindan tayyorlab bergan vosita/asos.
FrontendVeb-sayt yoki ilovaning foydalanuvchi to'g'ridan-to'g'ri ko'radigan va bilan o'zaro ta'sir qiladigan qismi.
Function callingAI ning oddiy matn yozish o'rniga, boshqa dastur yoki xizmatni chaqirib, aniq amal (masalan ob-havoni tekshirish) bajarishi imkoniyati.
GitKod va fayllarning har bir o'zgarishini vaqt bo'yicha saqlab boradigan, orqaga qaytarish imkonini beruvchi tizim.
HallucinationAI to'qib chiqargan noto'g'ri ma'lumotni xuddi haqiqiy fakt kabi, ishonchli ohangda aytib berishi.
IterationAI ning birinchi javobini yakuniy deb qabul qilmasdan, aniq tuzatish so'rovlari bilan bosqichma-bosqich yaxshilash jarayoni.
JailbreakAI ga o'rnatilgan xavfsizlik cheklovlarini maxsus so'z o'yinlari bilan chetlab o'tishga urinish.
Knowledge cutoffAI modeli o'qitilgan ma'lumotlarning oxirgi sanasi - shundan keyingi voqealarni AI o'z-o'zidan bilmaydi.
LLMJuda ko'p matn o'qib "o'rgangan" va shu asosda javob yozadigan sun'iy intellekt turi.
LocalhostHali internetga chiqarilmagan, faqat sizning o'z kompyuteringizda ishlab turgan sahifaning manzili.
MCPAI kodlash agentini o'zi ko'rmaydigan tashqi papka yoki ma'lumotga xavfsiz, nazorat ostida ulaydigan standart usul.
MemoryAI ning oldingi suhbatlaringizdan sizga tegishli detallarni o'zi, avtomatik ravishda eslab qolishi.
Meta-promptingVazifani to'g'ridan-to'g'ri so'rash o'rniga, avval AI dan "bu vazifa uchun qanday prompt kerak" deb so'rash.
MultimodalFaqat matnni emas, rasm, audio yoki videoni ham tushuna oladigan va shular asosida javob bera oladigan AI turi.
ProjectsO'zaro bog'liq suhbat va fayllarni bitta guruhga yig'ib, AI ularni doim "eslab" turadigan qilib saqlash imkoniyati.
PromptSun'iy intellektga beriladigan yozma buyruq yoki so'rov.
Prompt chainingKatta va ko'p qismli ishni bitta prompt bilan emas, kichik qadamlarga bo'lib, ketma-ket so'rash.
Prompt injectionAI ga tashqi manbadan (masalan yuklangan hujjat yoki veb-sahifa ichidan) yashirin, zararli ko'rsatma "suqib kiritish" orqali uni chalg'itish.
Prompt libraryTez-tez takrorlanadigan vazifalar uchun oldindan yaxshi ishlagan promptlarni saqlab, qayta ishlatish uchun to'plangan shaxsiy to'plam.
Pull RequestBir branch'dagi o'zgarishlarni asosiy kodga qo'shishdan oldin, boshqalar ko'rib chiqib tasdiqlashi uchun yuboriladigan taklif.
RAGAI javob berishdan oldin, o'z ichki bilimidan tashqari, maxsus hujjat yoki ma'lumotlar bazasidan tegishli qismni qidirib topib, shu asosda javob yozadigan usul.
RepositoryBitta loyihaga tegishli barcha fayllar va ularning Git orqali saqlangan o'zgarish tarixi joylashgan papka.
SandboxAsosiy tizimga zarar yetkazish xavfisiz, kodni xavfsiz sinab ko'rish uchun ajratilgan, izolyatsiya qilingan muhit.
SpecificationVosita yaratishda "menga forma kerak" kabi umumiy so'rov o'rniga, nima kerakligi, qanday ko'rinishi va qanday ishlashi aniq yozilgan batafsil talab.
System promptFoydalanuvchi ko'rmaydigan, lekin AI ning butun suhbat davomida qanday xatti-harakat qilishini belgilaydigan "orqa fondagi" ko'rsatma.
TemperatureAI javobining qanchalik "ehtiyotkor va bashorat qilinadigan" yoki "erkin va ijodiy" bo'lishini boshqaradigan sozlama.
TerminalFayl va papkalarni sichqoncha bilan emas, yozma buyruqlar orqali boshqaradigan matnli dastur (CLI deb ham ataladi).
To'rt element formulasiYaxshi prompt qanday tuzilishini ko'rsatuvchi formula: Rol, Kontekst, Vazifa, Format.
TokenAI matnni butun so'z sifatida emas, kichik bo'laklarga (token) bo'lib o'qiydi va yozadi - narx va uzunlik chegaralari shu bo'laklar soni bilan o'lchanadi.
TranscriptionOvozli yoki video yozuvdagi nutqni AI yordamida yozma matnga aylantirish.
Zero-shot promptingHech qanday misol ko'rsatmasdan, faqat vazifani so'z bilan tasvirlab so'rash.